Сказка о рыбаке и рыбке
Язык перевода: Эвенский
Чутума ламу дяпкадун
Этыркэн атырканнун бидечэн.
Иландяр иланма аннганилва
Дядангду утэнду бидечэн.
Этыркэн оллолво вадечан,
Атыркан томколво одячан.
Умнэкэн нунган ламуду
Ирчачивунма тулэрэн.
Ирчачивунма няликсатайва
Нунган ламудук танэн.
Ирчачивунми гевран тулэрэн.
Таравэ чукатаилва танэн.
Этыркэкэн иливран тулэрэн,
Ирчачивундун оллокон тагаран.
Олло эчэ олло биси - алтама.1
Илэгэчин оллокон турэчиллэн:
“Минэ ламула тынкэл!
Минэ ламула тынэкис,
Тамурая тамана буденгэв.”
Этыркэн гайкаран, нгэлэллэн:
Иландяр иланма аннганилва
Олломидяна, этыркэн окин-да
Эчэн олло турэттыен долдыра.
Алтамава оллово тынэн.
Аямава турэнмэ гунэн:
"Кэ! Алтама олло, бидекел!
Тамасалвас эчэв гэлэрэ.
Мэннгилеви ламулави мучускал.
Нгэнэмуриливи мули нгэнэдекэл“.
Этыркэн атыркандулави мучуран,
Нунгантыкин гайканави улгучэнэн:
"Эситкэн алтама оллокон тагаран
Илэгэчин турэчиллэн, гунэн:
- Дюлави гэлэдем, тынкэл!
Екуна-ка эеттэкис, буденгэв. –
Тамасалван албам гадями.
Ламула оллоконмо тыним.”
Этыркэнмэ атыркан валаллэн:
,,Сикэн, монгнон2, оллодук
Тамасалван эчэ гара бисинни!
Хагая-вал нунгандукин гамчас.
Митнги хагат хултыргэчэ упкачин."
________
1 алтама - хуларин мэнгумэ, золотома
2дылья ачин
Этыркэн ламутки сурурэн.
Ламу аракукан угэллэн.
Алтамава оллово эриллэн.
Оллокон нунгандулан эмэрэн,
Нунгантыкин ханнгукталлан:
“Екуна эетчэнни, этыркэн?"
Нунгандукин унгкилдына,
Этыркэкэн эечиллэн:
,,Тэгэмэр-оллокон муланкэл!
Валарэн минэ атырканнгив.
Тырганива упкатван турэтчэрэн,
Энэ симулара - агунилим.
Омактава хагава гэлэдевки.
Муннги упкачин хултыргэчэ“.
Нунгантыкин оллокон гунэн:
"Энэ мэргэрэ, нгэнэдекэл!
Синду омакта хага биденгэн“.
Этыркэн атыркандулави мучуран -
Атыркандун амакта хага.
Атыркан сотмарит турэтчэрэн:
Монгнон си! дялъя ачин бэе!
Гэлэксэ, хагава гачас.
Екун ая хагаду бисин?
Мучускал, монгнон, оллотки,
Унгкилдыкэл нунгандулан,
Гэлэкэл, гулэе будэн“.
Этыркэн ламула сурурэн.
Чутума ламу сикиллан
Этыркэн оллоконми эриллэн.
Нунгандулан оллокон эмэрэн,
Этыркэндук ханнгукталлан:
,,Си ева, этыркэн, гэлэденни?”
Нунган унгкилдынэ, гунэн:
“Аялкал, тэгэмэр оллокон!
Атырканми тырганитыкин
Тадук сотмарит турэтчэрэн.
Энэ симулара, турэтчэрэн.
Дюя гэлэдерэн, турэтчэрэн“.
Алтама оллокон гунэн:
,,Экэл мэргэрэ, этыркэкэн,
нгэнэкэл, дюлави мучускал!
Дюс синду биденгэн".
Этыркан утэндулэви сурурэн.
Дюлдун дю илитчаран.
Утэндукин удян-да ачин
Гулэду сангнянма ювунгки,
Дагадун мома уркэ.
Окошкоду атырканин
Тэгэтчэрэн, турэтчэнэ:
"Монгнон си! Дялъя ачин!
Мучускал оллоконтыки!
Аятмарит унгкилдыкэл!
Этэм биси хавалдяри,
боярыня бимудем!"
Этыркэн ламула сурурэн.
(Чутума ламу угэдерэн)
Алтамава оллоконмо эриллэн.
Нунгандулан оллокон эмэрэн.
“Ея гэлэденни?" гунэн.
Этыркэн унгкилдырэн!
"Аялкал, тэгэмэр-оллокон!
Атырканми, эденэ
Минэ дэрумкичивкэнэ,
Сомамат турэтчэрэн.
Эсин хавамни бимурэ,
Боярыня бимудерэн."
Алтама оллокон гунэн:
"Экэл мэргэрэ, мучускал!"
Этыркэн дюлави мучуран.
Екунма нунган ичэрэн?
Гугдамамава гулэвэ,
Туктывундун атырканин.
Тамура некэмэ сучи,
Дылдун тамура авунин,
Никимнадун ярилин,
Нгалэдун унякаптурин,
Халгардун аял унталин.
Дюлэклэн кэлумэлин.
Атыркан нунгарватын тэпувки,
Ныриктэлдуктын танивки.
Этыркэн туги гуллэн:
„Дорово, асив боярыня!
Эсила меванни элэксичэ?"
Атыркан нунганман вэкэсинэн.
Мурир бикиттулэтын
этыркэнмэ хаваливканнарэн.
Надалла илтэндерэн,
Ге илтэндерэн, асин
Тадук сотмарит монгноллон,
Нян этыркэнми унгичиллэн.
„Оллоконтыки мучускал!
Аятмарит унгкилдыкэл!
Боярыня эчэв бимурэ,
Тэгэмэримни бимудем."
Этыркэн нгэлэллэн, гунэн:
„Ева улэккитчэнни?
Си екуна улгучэмэтчэнни?
Тэгэ упкатван иневкэнделинни.“
Атыркан сотмарит тыкуллан,
Бэеви анчандулин иктэрэн.
„Он упчумунни миннун,
Боярынянунми," гунэн:
„Ламутки сурукэл, гундем: -
Эсикис-вэл нгэнэмурэ,
Синэ нгэнэвкэнденгэтын.“
Этыркэчэн ламутки сурурэн.
(Чутума ламу конгноргорон)
Алтамава оллово эриллэн.
Олло нунгандулан эмэрэн.
Этыркэндук ханнгуктаран:
,,Ея гэлэденни, этыркэкэн?"
Унгкилдынэ, этыркэчэн
Оллоконтыки гундерэн:
“Тэгэмэр-олло, сигннинкэл!
Атырканми нян монголлон.
Эсин боярыня бимурэ,
Тэгэмэримни бимудерэн.
Алтама олло гундерэн:
,,Экэл мэргэрэ, сурукэл!
Асис тэгэмэримни биденгэн.“
Этыркэн атыркантыкиви мучуран.
Дэрэлин тэгэмэр гулэн.
Гулэду атырканми ичэрэн.
Тэгэмэримни биденэ,
Стол дагадун тэгэтчэрэн.
Мурэлин баясал, хэгдыгул
Нунгандун кундулэдерэ.
Аракива чонгтодун унгкудерэ.
Нунган аракива умдяна,
Аява килтырэвэ девдерэн.
Мурэлитын этэечимнилин,
Мирэлдутын сукэчэр биси.
Ичэксэ, этыркэн нгэлэллэн.
Асиви халгардулан унгкирурэн.
„Дорово, тэгэмэримни! гунэн.
Эсила си элэксивчэ бисинни?"
Атыркан эчэ нунганман ичэснэ.
Мэндукви ювувкэнэн.
Баясал, хэгдыгул, эмэксэл,
Этыркэчэнмэ тулиски юврэ.
Уркэлэ этэемнил эмэчэл,
Сукэлдивэр аран эчэл токторо.
Тэгэл нунганман иневуктэллэ:
,,Туги, туги, сагды тэнэк, гоё,
Синнги дюлдус нгэливси татыгар:
- Дяданг бими, экэл ирэ
Тэгэмэримни гулэлэн.“
Надалла, ге нгэнэдечэн.
Атыркан сомамат монгноллон.
Хэгдыгулви эдлэви унгнэн.
Этыркэчэнмэ гэлэктэнэрэ.
Тэгэмэримнилэ эмэврэ.
Атыркан этыркэнтыкиви гунэн!
,,Мучускал оллоло, унгкилдыкэл!
Эчэв тэгэмэримни бимурэ.
Ламу эденин бимудем,
Алтама олло минду хавалдан.
Оллокон кэлумэв бидэн".
Этыркэн хэллэн ева-да гунми,
Хуски ева-да эчэ турэттэ.
Нунган ламутки нгэнэллэн.
Ламуду конгномо хугин.
Гугдамамат угэдерэн ламу,
Ламу сомамат тыкундерэн.
Нунган алтамава оллово эриллэн
Оллокон нунгандула эмэрэн.
“Ея гэлэнни?" ханнгуктаран.
“Аялкал, тэгэмэр олло!
Едям сатананун асинунми?
Тэгэмэримни эчэн бимудерэ,
Ламу эденин бимудерэн,
Си нунгандун хавалдас,
Нунгандун кэлумэн бидэс."
Оллокон, эчэ ея-да гунэ,
Лапчатви-нун мувэ чампулиран,
Ламу сунгталан хуррэн.
Этыркэн, дяпкадун тэгэтчэнэ,
Оллоконма горово тыгитчачан.
Албадякса алатчэми,
Атыркантыкиви мучуснан.
Ичэтчэрэн - дюлэдун утэнин,
Уркэдун - атырканин,
Дэрэдун - хултыргэчэ хага.
Оригинал на русском языке
Язык перевода: Эвенкийский
Переводчик: Глафира Василевич
О переводе:
А.С. Пушкин. Сказки. Пер. на эвенкийский Г. Василевич. – Ленинград, Художественная литература, 1935.