Сказка о рыбаке и рыбке (отрывок)
Язык перевода: Кетский
Багдиани мафаса мамаканиʒи наму киалани. Багдиати гэ, саӈахи нама ʒугдиду ила аӈани. Мафаса сугʒава адилиʒи вакчаи, мамака сиэктэвэ томпои. Омуда намутиги вдилии вэнтэни. Таӈдагисини, омо коноло тани гунэ. Гагдамда адилии вэнтэни. Таӈдагисини, омо коноло тани гунэ. Гагдамда адилии вэнтэни. Таӈдагисини, адилилани наму октони тани гунэ. Илианду адилии вэнтэисини, вдилилани омо сугʒа тани гунэ. Ути сугʒа баи эсини биэ – айсима бисини. Айсима сугʒа кэси гэлэлиэни! Ни кэйэʒини диганалиани: «Си минэвэ тиндагиа намутиги, мафаса!»
Мэнэ ʒиэлэи буʒэӈэи байа баитава: «Йэвэ гэлэиси – йэвэ»». Мафаса пэкчэни, боголиани: нуани ила аӈани сугʒава вакчами, эсини догди, сугʒа ни кэйэʒини диганаива. Тиндагиани айсима сугʒава.
Нуантиги дигаӈкини айа кэйэʒи: «Эндуру бии, айсима сугʒа! Би йэу – дэ баитавани эими гэлэ синиӈивэ. Ꜧэниэ нёолиги наму улитигини, гиалиа мэнэ ичэ- дэ ӈэӈдэ – ӈэӈдэ буаду».
Эмэгиэни мафаса мамакаӈитиги. Тэлуӈусиэни нуантиги халанау калава. Би эйнэни сугʒава ва бисэи. Айсима сугʒа, баи кала эи биэ. Минти – бэдэ диганаини сугʒа. Ʒугдитиги, нёолиги намутиги ӈэниувэ гэлэ. Байа баитаʒи букчэ. Би йэвэ гэлэиси, ту буʒэӈэ, гуӈкэ. Эсими одо би, йэвэ – дэ ʒаваи. Нуамани баи тиндагиани нёолиги намутиги. Мамака мафасаи даӈчилиани: «Эдэ бии, пага бии си! Эи нёони сугʒала баитава гэлэувэ! Ʒаваму – дэ айа бисэ нуандилани отова, минтиӈи ту кактагани». Нуани ӈэниэни нёолиги намутиги. Исэини: наму ниаӈга йакилиани.
Нуани гэлэгилиэни айсима сугʒава. Ули киатигини эмэни сугʒа, хаунтасиани: «Йэвэ гэлэи си, мафаса?» Мафаса хэӈкимиэ, нуантигини дигаӈкини: «Хаулиа гуʒэсиэ, сугʒа эʒэниэ! Би мамакаи минэвэ даӈчини. Минэвэ экэ эини бивэнэ. Гэлэини мэндии имэхи отова, биниӈиу тэу кактагани». Диганаини аисима сугʒа: «Эʒи гаса, ӈэниэ, ӈэниэ мэнтиги. Эндуру бэлэсиʒэӈэни: имэхи ото биʒэӈэни».
Мафаса мамакаӈитиги эмэгиэни. Мамакаӈидини имэхи ото биэ гунэ. Ниа – да ниа мамака кэнилиэни: «Эдэ бии, пага бии си! Отова гэлэи, эдэи! Отодиги эгдимэли бауʒаӈа?! Эдэи, ӈэниэ амаихи, сугʒаӈитиги. Хэӈкиэ утаихи, гэлэйэ ʒугдивэ». Нуани ӈэниэни нёолиги намутиги. Нёолиги наму дуги – дуги одони. Нуани айсима сугʒава гэлэгилиэни. Эмэгилиэни нуантигини сугʒа, хаунтасиани:»Йэвэ гэлэи си,мафаса? Мафаса хэӈкимиэ, нуантигини дигаӈкини: Хаулиа гуʒэсиэ, сугʒа эʒэниэ! Би мамакани ниа-да ниа минэвэ кэнилиэни. Экэ эини бивэнэ, ʒугдинэми гэлэини, валиӈкуса мамака!» Диганаини айсима сугʒа: «Эʒи гаса, ӈэниэ мэнтиги. Эндуру бэлэсиʒэӈэни: ʒугдинэфи баʒаӈау».
Ꜧэниэни мэнэ нама ʒугдитиги. Эмэгисини, нама ʒугдини – дэ анчи гунэ. Ʒугди хондилани нау аминани, моʒи оса, таухи – эухи эдимуктэ. Саниа кирпичимаи трубали эмэ. Ути трубани чалиги илана. Мамака тэми, пали мсэсини: йэу – йэу гэ кэйэʒини мафаи кэнини. «Си эдэ ни, пага ни! Гэлэи, мэнэ пагаʒии, ʒугдивэ! Амаихи ӈэниэ, хэӈкиэ сугʒанитиги. Эими чала палиги этэтэумʒи ни биу, байа ни, дворянка биувэ одоми!»
Ꜧэниэниэ мафаса нёолиги намутиги. Нёолиги наму хэнэлиэни. Нуани айсима сугʒава гэлэгилиэни. Эмэгиэни нуантиги сугʒа, хаунтасиани: «Йэвэ гэлэи си, мафаса?» Нуантиги, хэӈкимиэ, мафаса дигаӈкини: «Гуʒэсиэ, сугʒа эʒэни! Би мамакаӈии ниа – да ниа тагдани, маӈгаʒини тагдани, эини бу минду экэ биувэ. Эини одо этэтэу ни биувэ, байа ни, дворянка бикчэини».
Айсима сугʒа диганаини: «Эʒи гаса, ӈэниэ мэнтиги, Эндуру бэлэсиʒэӈэни! Эмэгиэни мафаса мамаканитиги. Нуани йэвэ исэини? Ʒугдини гугда, улигдига. Ʒугди тэнтэдини илини мамаканини. Байа, сэулэмэ тэгэ ниоʒи – мэли ʒагиса. Миолэни моӈоли эгди, улишдига. Униалани айсима уняпти. Бэгдилэни хулалиги унта – сапожки. Нуани ʒулиэлини лауʒи хулити. Мамака нуамати дуктэини; нюктэлэни ʒаваси., ункиалактасини. Мафаса мамакаӈитиги диганаини: «Багдифи, байа – хэнтэ, сударини – дворянка! Эи- лэ, си мэйэи чуль одони? Нуантигини хэутисиэни мамакаӈини, муи билэни ӈэнэвэӈкини этэтэлэни. Ади – ади нэӈини бимиэ, мамакаӈини ниа – да тагдани. Мафасани сугʒаӈитиги ниа- да ниа кайагилиани. «Ꜧэниэ, хэӈкинэйэ сугʒанити. Эими одо дворянка биувэ, эʒэ биувэ бикчэми». Мафаса боголиэни, ӈэлэкчэи кэйэʒи диганкини: «Йэу антани бии, хаундалилиэи?! Эʒэ – бэдэ хулими эи нёони, ʒаӈгиалами эи нёони! Ни эʒэвэни иньэвэсии!»
Хактита тагдани мамака, сасалани мафаи сасалани. «Йэми си, мафаса, минʒи ʒугʒали, минʒи, байа ни дворянкаʒи?! Тугэ ӈэниэ намутиги, синтиги айаʒи диганаити! Элиси ӈэнэ, куиʒи хэбуʒэӈэти!»
Мафаса намутиги ӈэнилиэни. Наму улини па-па одони. Нуани гэлэгилиэни айсима сугʒа. Эмэгиэни нуатиги сугʒаӈини, хаунтасиани: «Йэвэ гэлэи си, мафаса?» Мафаса хэӈкимиэ, дигаӈкиниэ: «Хаулима бэлэсиэ, сугʒа эʒэниэ! Ниа-да ниа би мамакаӈии кэнини. Эини одо нуани байа дворянка биувэ, сагди эʒэ бикчэини». Айсима ʒугʒа диганаини: «Эʒи гаса, ӈэниэ, Эндуру бэлэсиʒэӈэни! Айа! Мамака эʒэ одоʒаӈани». Мафаса мамакаӈитиги ӈэнинтэ. Исэсисини, нуани ʒулиэлэни эʒэ ʒугдини биэ гунэ. Ути эʒэ ʒугдидини мамакаӈи исэни. Нуани ʒуэʒэ киандуни, эʒэ одоси, тэини. Байа ни: боярʒига, дворяниʒига лауʒилаити нуамани. Нуаниду чудисити элэ буадиги хэбусэ аива. Онёсо пряникаʒи дигандаини. Нуани киафа этэуси чава или, богдолотигифаи вали сэусэвэ нэдэти. Мафаса исэмиэ, боголиэни. Нуани мамака бэгдитигини хэӈкиэниэ. Ꜧэлэкчэмиэ, дигаӈкини: «Багдифи, маӈгактуи эʒэ! Эй- лэ ту мэйэи чуль осо?» Нуантиги мамакаӈини эсини этэни, нуамани – тэнэ игбэгиэ, гуӈкини – нуани йани элэни исэ. Лауʒити: боярʒига, дворяниʒига мафасава хуӈта – хуӈта игбэгиэти. Вэпти киандини эʒэ чавани тукиактати, вали суэсэʒи кэтигэ эсэ хуаӈни. Ниʒигэ иньэти нуандини: «Мафаса – эдэ, сайа мэнэ бии буаи! Эʒи тэ, сайа йэлэ – дэ тэуму айавани, саӈта кэкэсэ!» Ади – ади нэӈэни бимиэ, ниа –да ниа тагдагилиани мамака. Эʒэ лауʒимʒигавани кайаини мафатиги.
Мафасава бигиати, нуантигини гаʒиати. Мафасатиги диганаини мамакаӈини: «Ꜧэниэ, наму киатигини, кэсивэ гэлэйэ сугʒанитиги. Эими одо на эʒэни биувэ, наму эʒэни биувэ, наму эʒэни одокчами, наму буадини багдилами, айсима сугʒа минэвэ лауʒилалани, би киалаи тэлэни, би нуамани кайасалаи». Мафаса эсини дигана, омо кэйэвэ-дэ эими йаидавана. Ꜧэнэни нуани нелиги намутиги. Исэсисини, наму палиги одони, гугда – гугда хэнэ эмэини ули киатигини, эди эдинэисини, ньэӈу бунинэини- бэдэ биэ.
Нуани гэлэгилиэни айсима сугʒава. Эмэгиэни нуантиги сугʒа, хаунтасиани: «Йэвэ си гэлэи, одо мафа?» Нуантигини мафаса, хэӈкимиэ, диганаини:»Гуʒэсиэ, эʒэ - сугʒа! Оно йаʒами би,эдэ мамакаʒи? Нуани эини одо эʒэ биувэ, бикчэини наму эʒэни, багдилами наму буалани, си нуамани лауʒилалаи, йэухи кайаисини, хулилэи».
Йэвэдэ – дэ эсини дигана сугʒа. Игиʒи улилэ пактанамиэ, ӈэниэниэ наму хэтигини. Го-го наму киандини аласиани. Аласими чиламиэ, мамакаӈитиги ӈэниэниэ. Исэисини, нуани ʒулиэлэни нама ʒугди, укэ тэндилэни тэини нуани мамакаӈини ʒулиэлэни чампикту ото биэ гунэ.
Оригинал на русском языке
Язык перевода: Удэгейский
Переводчик: Валентина Кялундзюга
О переводе:
Валентина Тунсяновна Кялундзюга – член Союза писателей России. Перевод предоставлен Ассоциацией коренных малочисленных народов Севера Хабаровского края.
Перевод предоставлен Ассоциацией коренных малочисленных народов Севера Хабаровского края.
Язык перевода: Кетский